Dat gesprek bracht een grotere vraag naar voren: wanneer is repareren zinvol en wanneer
niet? En zal het nieuwe Europese Recht op Reparatie daar verandering in brengen? Uiterlijk
31 juli 2026 moet deze richtlijn in de hele Europese Unie zijn ingevoerd. Toch verwacht Anne
Dirk geen revolutie. Volgens hem hebben consumenten nu al recht op herstel wanneer een
apparaat veel sneller kapot gaat dan redelijkerwijs verwacht mag worden. In de praktijk
maken mensen daar echter weinig gebruik van. Onderzoek van de Autoriteit Consument en
Markt laat zien dat consumenten vaak liever een nieuw apparaat kopen dan een garantieclaim
indienen.
Anne Dirk herkent dat beeld. Toen hij nog voor een grotere witgoedspecialist werkte, zag hij
wekelijks tientallen afgedankte apparaten binnenkomen. Veel daarvan hadden waarschijnlijk
nooit een monteur gezien. Klanten bestelden direct een vervanger. De opslag stond vol met
relatief jonge apparaten: koelkasten met vervuilde deurrubbers, drogers vol pluis en machines
die met een eenvoudige onderhoudsbeurt waarschijnlijk weer jaren mee hadden gekund. Toch
verdwenen ze vaak rechtstreeks naar de milieustraat.
Volgens hem behandelen we huishoudelijke apparaten heel anders dan auto's. Vrijwel
iedereen brengt zijn auto regelmatig naar de garage voor onderhoud, maar bij wasmachines,
drogers en vaatwassers ontbreekt zo'n onderhoudsroutine vaak. Mensen wachten totdat een
apparaat ermee ophoudt. Ook de kosten van een reparatie worden anders beoordeeld. Een
reparatie kost al snel meer dan honderd euro door voorrijkosten, arbeidsloon en onderdelen.
Dat bedrag vinden veel mensen te hoog, terwijl ze vergelijkbare kosten voor hun auto zonder
problemen accepteren.
De cultuur van onderhoud en reparatie is bovendien sterk veranderd. Anne Dirk ziet twee
belangrijke oorzaken: het gemak van online bestellen en de toenemende productie van
goedkope apparaten die minder lang meegaan. Fabrikanten kiezen vaak voor materialen en
ontwerpen die goedkoper zijn, maar minder duurzaam. Zo worden onderdelen regelmatig van
kunststof gemaakt, waardoor apparaten lichter en goedkoper worden, maar ook sneller defect
raken en moeilijker te repareren zijn. Soms moet zelfs een complete module worden
vervangen terwijl slechts één onderdeel kapot is.
Daarom twijfelt hij of het nieuwe Recht op Reparatie veel verschil zal maken. Volgens hem
komt de verantwoordelijkheid vooral bij verkopers terecht, terwijl de fabrikant buiten beeld
blijft. Zelf probeert hij klanten tegemoet te komen door bijvoorbeeld alleen de kosten van een
onderdeel te rekenen wanneer een apparaat kort na de fabrieksgarantie defect raakt. Maar
jarenlang gratis repareren is volgens hem niet haalbaar, zeker niet voor grote online verkopers
die massaal goedkope producten verkopen die vaak onvoldoende zijn getest en niet
ontworpen zijn om eenvoudig gerepareerd te worden.
Daarnaast wijst hij op een ander probleem: veel apparaten worden slecht onderhouden. Om
aanspraak te maken op reparatierechten moeten consumenten vaak kunnen aantonen dat zij
hun apparaat volgens de voorschriften hebben gebruikt en onderhouden. In de praktijk is dat
lastig te bewijzen. Daardoor verwacht Anne Dirk veel discussies tussen klanten en
leveranciers, terwijl de fabrikant van een ondeugdelijk ontworpen product vaak buiten schot
blijft.
Zijn belangrijkste boodschap is daarom eenvoudig: goed onderhoud blijft de beste vorm van
duurzaamheid. Laat apparaten regelmatig draaien op een heet programma om vuil- en
zeepresten te verwijderen, koop bij voorkeur lokaal zodat advies en service dichtbij zijn, en
vraag jezelf bij elke aankoop af of je een nieuw apparaat werkelijk nodig hebt. Soms is lenen
of langer doorgaan met wat je al hebt de meest duurzame keuze.
Tips
HEET WASJE Er staan steeds meer energiezuinige programma's op wasmachines en
vaatwassers maar die lage temperaturen en het zuinige watergebruik laten ook meer vuil en
zeep resten achter in het apparaat. Dat kan leiden tot verstoppingen waar je zelf niet bij kunt.
Kies dus' af en toe een heet programma. "Dat voorkomt veel ellende", zegt Anne Jan.
KOOP LOKAAL Voor groente en fruit uit de buurt fietsen we vaak al een rondje om en dat
zouden we ook moeten doen bij aanschaf van een apparaat. Bij een winkel in de omgeving
kun je advies vragen, hebben ze waarschijnlijk een monteur in dienst en zijn ze ingeval er iets
stuk ga~t gewend een nette oplossing te bieden.
..•OF KOOP HET NIET Onderzoeker Babette Porcelijn schreef in haar boek De verborgen
impact dat de grote hoeveelheid elektronische apparaten die we in huis hebben veel meer
klimaatschade veroorzaken dan wat we eten, hoe hoog de verwarming staat en de vliegreis die
we boeken. Vraag je dus.af of je echt dat nieuwe apparaat nodig hebt. Kun je het bijvoorbeeld
ook lenen?
Schrijfster Wideke Brink uit Ferwerd
Overgenomen uit Friech Dagblad